كاشىكارى قسمت خارجى گنبد نيز عجيب و تماشايى بوده ولى اين قسمت ديگر امروز بكلّى از حيّز انتفاع نظرى افتاده و غالب كاشيهاى آن ريخته است . مىگويند بعد از اين‌كه ظل السلطان غالب ابنيهء صفويّه را ويران كرد براى آن كه نمىتوانست به مساجد دست‌درازى كند امر داده بود توپ ظهر را كه در ميدان مىاندازند طورى قرار دهند كه دهانهء آن متوجه گنبد مسجد شيخ لطف الله باشد تا تموّج شديد هوا بر اثر خالى شدن توپ به تدريج كاشىهاى گنبد را سست كرده و فروريخته و آن رل به صورت امروزى درآورده است . 9 - مسجد شاه بعد از آن‌كه شاه‌عباس مسجد شيخ لطف الله را ساخت به آن جهت كه سرپوشيده و بدون حياط بود و دلگشايى نداشت مصمّم بناى جامع عباسى يا مسجد شاه شد و در سال 1021 يعنى سال بيست و ششم سلطنت خود به بناى آن شروع كرد . اين مسجد كه بهترين و كاملترين نمونهء معمارى عهد صفويّه است در قسمت جنوبى ميدان نقش‌جهان واقع و گنبد و منارهء آن به واسطهء ارتفاع زياد از دو فرسخى خارج شهر به خوبى نمايان است . [ 38 ] سردر مسجد شاه كاشى و مقرنس‌كارى است و بالاى آن از سنگ مرمر است و در آن نيز كه از نقره پوشيده شده شايان توجه بسيار مىباشد . بعد از داخل شدن از در دو راهرو عريض يكى به طرف مغرب و ديگرى به طرف مشرق هست كه هردو داخل حياط مىشود و چون در ورود مسجد كه در ميدان است درست متوجه قبله نيست معماران اين بناى عظيم در ساختن راهروهايى كه شخص را از ميدان به حياط مسجد داخل مىكند طورى مهارت به خرج داده و به شكلى آنها را با وضعى غيرمحسوس از جهت اولى برگردانده و متمايل كرده [ اند ] كه شخص وارد در صورتى كه در موقع ورود مقدارى از قبله منحرف بوده در موقع ورود به مسجد درست محاذى تكيه و محراب مسجد و ايوان و گنبد و مناره‌هاى جنوبى قرار مىگيرد ، در صورتى كه خود به هيچ‌وجه ملتفت اين تغيير جهت نشده . قبلهء اين مسجد را عالم معروف شيخ محمد عاملى معروف به